Pijn, klachten of blessure aan onderbeen, enkel of voet? 

Anatomie van onderbeen, enkel en voet

Het onderbeen bestaat uit het scheenbeen (tibia) en het kuitbeen (fibula). Het scheenbeen en het kuitbeen vormen samen met het sprongbeen van de enkel (de talus) het bovenste spronggewricht van de enkel. Dit gewricht is een scharniergewricht dat zorgt voor het op en neer bewegen van de enkel. Het onderste spronggewricht van de enkel zorgt voor de kantelingen in de enkel. Het onderste spronggewricht bestaat uit het hielbeen (de calcaneus), het sprongbeen en een voetwortelbeentje (os. naviculare). 
De voet heeft in totaal 26 botstukjes, 33 gewrichtjes, 107 banden en 19 spieren en pezen,  waarmee bijzonder ingewikkeld bewegingen kunnen worden gemaakt om te lopen.

De banden en bindweefsel van de enkel en de voet

Rondom de enkel bevinden zich de enkelbanden die mede zorgen voor het stabiliteit van de enkel. 
Onder de voet hebben we een belangrijke bindweefselplaat (fascia plantaris) die mede zorgt voor de vorming van de voetboog. Deze bindweefselplaat is te vergelijken met een strak gespannen boog.

De spieren rondom het onderbeen, de enkel en de voet 
 

Anatomie onderbeen, enkel, voet

We onderscheiden spiergroepen die aan de voorzijde van het scheenbeen aanhechten en spiergroepen die via de achillespees aan de hak aanhechten. De spieren van het onderbeen zijn verdeeld in drie spierloge (voorzijde, achterzijde en buitenzijde) en om de spierloge zit een kapsel (fascia). De spieren van het onderbeen hebben functies om de voet en tenen de heffen, te buigen en de stabiliteit van de voet en en de enkel te ondersteunen. 

Blessures van het onderbeen en de voet

Het onderbeen, de voet en de enkel worden, zeker in de sport, zwaar belast en zijn gevoelig voor acute blessures en overbelastingsblessures. De meest voorkomende acute blessures zijn de zweepslag (acute scheur van de kuitspier) en enkelbandletsel. De chronische blessures ontstaan op de plaatsen waar de spieren aan hechten aan het bot en grote kracht uitoefenen. Het scheenbeen, de hak en de achillespees en de bindweefselplaat (fascia plantaris) onder de voet vormen deze aanhechtingspunten. Er kunnen verschillende blessure optreden, zo is bijvoorbeeld springschenen een verzamelnaam voor diverse blessures aan de voorzijde van het scheenbeen. In onderstaande tabel staan de meest voorkomende blessures aan het onderbeen, de enkel en de voet weergegeven.  

Klik in onderstaande tabel op een blessure voor meer informatie, advies en oefeningen! 

Blessure Klachten Ontstaan
KUITBLESSURE ZWEEPSLAG
  • Specifieke pijn in de kuit die verergerd bij lopen, sprinten, springen.
  • Tinteling, blauwverkleuring en/of zwelling mogelijk
  • Kuit voelt stijf
  • Acuut, tijdens sprint of draai felle pijnscheut in de kuit
  • Recidief (herhaling van een kuitblessure)
SPRINGSCHENEN pijn aan het scheenbeen
    • Pijn aan de voorzijde en onderzijde van het scheenbeen
    • Springen, sprinten, aanzetten, hardlopen is provocerend
    • Mogelijk verhoogde spanning in de kuitspieren
  • Geleidelijk, meerdere factoren spelen een rol zoals overbelasting, schoeisel, ondergrond, te snelle opbouw etc.
ACHILLESPEES KLACHTEN tendinopathie
  • Specifieke pijn tot ongeveer 10 cm boven de hak.
  • Lopen, hardlopen, springen, sprinten en aanzetten is provocerend
  • Soms ontstekingsreactie met zwelling, roodheid en warmte
  • Mogelijk verhoogde spanning in de kuitspieren
  • Geleidelijk, meerdere factoren spelen een rol zoals overbelasting, stand van de voeten, schoeisel, te snelle opbouw, ondergrond etc.
VOETBLESSURE HIELSPOOR fascitis plantaris
  • Specifieke pijn aan de onderzijde van de hiel
  • Pijn verergerd bij lopen, hardlopen en springen
  • Soms ontstekingsreactie met zwelling en roodheid en warmte
  • Geleidelijk, meerdere factoren spelen een rol zoals overbelasting, stand van de voeten, schoeisel, ondergrond, overgewicht etc.
  • Acuut door ontstekingsreactie, spontaan
VERZWIKTE ENKEL ENKELBANDEN
  • Specifieke pijn meestal aan de voorzijde en buitenzijde van de enkel
  • Zwelling en verkleuring van de enkel
  • Instabiel gevoel in de enkel
  • Acuut door verstappen of verdraaien van de enkel