Het bovenbeen

 

Spierblessure achterzijde bovenbeen (hamstring blessure)

De hamstrings is een verzamelnaam voor drie spieren van de achterzijde van het bovenbeen. De hamstring blessure ontstaat meestal plotseling tijdens een versnelling of explosieve krachttoename. Het kenmerkt zich door een felle pijnscheut aan de achterzijde van het bovenbeen. We onderscheiden drie gradaties. Graad 1 is een oprekking en spierscheuring van enkele spiervezels van de hamstrings. Er is meestal sprake van een stijf gevoel in het bovenbeen in de warming up en na het sporten. Gedurende het sporten (als de spier goed warm is) neemt de pijn meestal af. Graad 2 is een spierscheuring van meerdere vezels. De plek is duidelijke voelbaar en zichtbaar. Er is pijn bij lopen en met name bij buigen de knie. Vaak zal er een zwelling en verkleuring ontstaan. Graad 3 is een volledige afscheuring van de hamstrings en moet  moet operatief behandeld worden. Gelukkig komt graad 3 zelden voor. Het advies voor graad 1 en graad 2 hamstringblessures is nagenoeg gelijk alleen de hersteltijd verschilt mede afhankelijk van de ernst van de blessure (van 3 weken tot 3 maanden). De eerste 2 weken na het ontstaan van de blessure is het erg belangrijk om rustig te bewegen en explosieve bewegingen (versnellen, plotseling draaien etc) te vermijden. De hamstring is kwetsbaar en een verdere scheuring ontstaat snel! Vaak zal de pijn na 2 weken in dagelijks bewegingen verdwenen zijn. Er kan dan begonnen worden met gerichte oefeningen om de hamstring weer te gaan versterken. Deze oefeningen zijn erg belangrijk, waneer de sporter geen oefeningen uitvoert en alleen doormiddel van rust herstelt is de hamstring erg kwetsbaar voor nieuwe blessures! Een herhaling een hamstring blessure komt dan ook erg vaak voor en dit is deels te voorkomen door de hamstring onder belasting (middels oefeningen) te laten herstellen en geleidelijk weer de sport weer te hervatten. Uiteraard is ook een goede warming up belangrijk voor het voorkomen van een hamstring blessure. 

 

Spierblessure voorzijde van het bovenbeen (Quadriceps blessure)

De quadriceps is de verzamelnaam voor de spieren aan de voorzijde van het bovenbeen. Een quadriceps blessure is in ontstaan, gradaties en verloop vergelijkbaar met een hamstrings blessure (maar dan aan de voorzijde van het bovenbeen) en zal hier verder niet uitgebreid besproken worden. Belangrijk is wel dat de quadriceps (maar ook de hamstrings) een grote rol spelen in het overbrengen van de krachten via de knie op het onderbeen. Wanneer de hamstrings of de quadriceps niet optimaal functioneren is de kans op het ontstaan van blessures in de onderste extremiteit of in de rug, heup, liesregio groot. 

 Spieren achterzijde van het bovenbeen (Hamstrings)

Spieren achterzijde van het bovenbeen (Hamstrings)

 
 Spieren voorzijde van het bovenbeen (Quadriceps)

Spieren voorzijde van het bovenbeen (Quadriceps)

 

De knie

Een knie blessure is samen met de enkel blessure de meest voorkomende sportblessure. Het is belangrijk onderscheid te maken tussen de knieblessure die acuut ontstaat door een trauma en een knieblessure die geleidelijk ontstaat. Verder is het van belang op te merken of de knie ontstekingsverschijnselen zoals vocht, warm en roodheid vertoond. Is er sprake van pijn op een duidelijk aan te wijzen plaats of is de pijn wat diffuser in de knie aanwezig? Welke houdingen, bewegen en/of activiteiten verergeren je pijn en welke verlichten de pijn? Hieronder worden enkele veel voorkomende sportblessures van de knie beschreven.

 

Springers knie (jumpers knee)

Er wordt pijn gevoeld bij de aanhechting van de patellapees net onder de knieschijf. Soms is de pijnlijke plaats warm, rood en gezwollen.  Met name springen, aanzetten en traplopen is provocerend. Bij voldoende rust nemen de klachten meestal af. Een jumpersknee is een ontsteking of irritatie van de pees van de bovenbeenspieren. Tijdelijk verminderen van de belastende activiteiten zoals het springen en sprinten in combinatie met gerichte oefeningen om de bovenbeenspieren en pezen te versterken zijn belangrijk. Verder kan de stand van de voeten, schoenen en de bewegelijkheid van de knie en/of aangrenzende gewrichten een rol spelen bij het herstel.  Soms wordt een tape of patellabandje (tijdelijk) gebruikt om de druk op de kniepees te verminderen. Een pees is slecht doorbloed en hersteld daarom langzaam, sporters kunnen lange tijd pijnklachten houden. Wanneer deze klachten meer dan zes weken ontstaan treden er veranderingen op in het weefsel van de pees. De pees is hierdoor minder sterk en klachten houden lang aan en komen vaak terug. Bij deze blessure is het dan ook belangrijk om vroegtijdig advies in te winnen en zonodig actie te ondernemen!

 

Patellafemorale pijn klachten van de  knie (retropatella klachten).

De sporter heeft diffuse pijnklachten in de knie meestal rondom de knieschijf. De blessure komt zeer veel bij jong sporters die nog in de groei zijn, echter sporters van alle leeftijden kunnen hier last van hebben. Pijn bij langdurige met gebogen knieën zitten, traplopen, fietsen en sportactiviteiten is kenmerkend. De knie kan warm, rood en gezwollen zijn maar meestal is dit niet het geval. Regelmatig komt deze blessure voor in combinatie met een overbelasting van de pees van de bovenbeenspieren (zie hierboven). Deze blessure ontstaat in het algemeen door een disbalans in de bovenbeenspieren waardoor de stand van de knieschijf niet optimaal is en er wrijving en hierdoor irritatie ontstaat van het kraakbeen onder de knieschijf. Gericht versterken van de bovenbeenspieren is bij deze blessure erg belangrijk. Verder kan de stand van de voeten, schoenen en de bewegelijkheid van de knie en/of aangrenzende gewrichten wederom een rol spelen bij het herstel. Tot slot worden ook tapeconstructie vaak toegepast. De Mac Connel tape is veel gebruikte toepassing om de stand van de knieschijf passief (met de tape) te veranderen naar een meer optimale stand. Deze tape wordt met name gebruikt om tijdelijk druk op het kraakbeen te verminderen zodat de sporter beter de oefeningen uit kan voeren om de bovenbeenspieren te versterken.  Wanneer de klachten al langere tijd bestaan kan het herstel van deze blessure ook lange tijd in beslag nemen.

 `Anatomie van de knie met patellapees, knieschijf, meniscus en binnenband

`Anatomie van de knie met patellapees, knieschijf, meniscus en binnenband

 

Meniscus letsel van de knie

De meniscus zijn kraakbeenkussens in het kniegewricht, bedoeld om de schokken van de knie op te vangen. Wanneer er schade ontstaan aan dit kraakbeen spreken we van meniscusletsel. Deze schade kan acuut ontstaan maar kan ook geleidelijk ontstaan. Er zijn diverse gradaties van de schade mogelijk. Meniscusletsel is klinisch moeilijk vast te stellen. Bij ernstig letsel is verder onderzoek door een specialist nodig. Vaak heeft de sporter specifiek pijn aan de binnenzijde van de knie (buitenzijde is ook mogelijk) in de gewrichtsspleet. Hurken en volledig strekken van de knie is niet mogelijk of provocerend.
Bij klein scheurtjes in de meniscus is het advies het vermijden van belastende houdingen en activiteiten, het trainen van de bovenbeenspieren en weer geleidelijk opbouwen van de sportactiviteiten. Bij grotere scheuren is een consult van een specialist noodzakelijk. Soms zal een stukje kraakbeen chirurgisch moeten worden verwijderd.

 

Kniebandletsel (MCL, LCL en kruisbanden)

De knie heeft meerdere gewrichtsbanden. Letsel aan de binnenband van de knie (mediaal collateraal band oftewel MCL) is relatief veel voorkomend. Deze blessure ontstaat voor door een verdraaiing van de knie waardoor de binnenband wordt opgerekt en er scheurtjes ontstaan in de band. Er is sprake van diffuse pijn aan de binnenzijde van de knie in het verloop van de binnenband. Volledig buigen van de knie en draaibewegingen zijn provocerend. Bij ernstigere schade aan de band ontstaat er een zwelling. Een band die opgerekt is herstelt vanzelf, echter een opgerekte band wordt niet meer zo strak als voorheen (vergelijk het met een elastiek). Dit betekent dat de sporter kwetsbaar is voor een nieuwe verdraaiing van de knie en nieuw (vaak ernstiger) letsel op te lopen. Rust, het vermijden van provocerend houdingen en bewegingen en gericht oefeningen om de stabiliteit van de knie te verbeteren zijn daarom erg belangrijk! Sportactiviteiten kunnen weer geleidelijk worden opgebouwd. Brace, bandage of tape worden soms gebruikt echter het is niet aangetoond dat dit bijdraagt in het voorkomen van (nieuw) letsel. Afhankelijk van de ernst van het letsel neemt het herstel van de binnenband 3 weken tot 3 maanden in beslag.

Ernstiger letsel van de knie is letsel van de kruisbanden (vaak in combinatie met ander letsel). Bij letsel van de kruisbanden ontstaat er een forse zwelling en pijn binnen 24 uur na het letsel. Consult bij een specialist is noodzakelijk. Letsel van de overige banden van de knie komen relatief weinig voor. 

 

Pijn, klachten of blessure aan bovenbeen of knie? AUWH online blessurepreventie & herstel kan je ondersteunen met advies en oefeningen.